Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu organizuje w czasie festiwalu szereg imprez towarzyszących projekcjom. Projekty przygotowywane w ciągu przez uczniów różnych szkół pod hasłem „Wielkiej Przygody z filmem” mają swój finał w postaci prezentacji efektów na festiwalu. Nauczyciele spotykają się na swoim forum, aby dyskutować o edukacyjnych walorach filmów i możliwościach konstruowania lekcji na bazie obejrzanych produkcji. W internetowym programie, oprócz opisu filmów dodano sugestie co do problematyki, którą można poruszyć w szkole po obejrzeniu danego obrazu oraz propozycje struktury spotkania. Jedną z ważniejszych festiwalowych inicjatyw było Industry/Education Pro, panel dyskusyjny dla filmowców i nauczycieli.

Filmy w drodze do nas

W panelu wzięli udział twórcy sześciu filmów, będących obecnie na różnym etapie produkcji. Trzy z nich wejdą na ekrany w 2020 r. „Czarny Młyn” (reż. Mariusz Palej) to ekranizacja nagrodzonej książki dla młodzieży Marcina Szczygielskiego, przygodowa historia o ratowaniu świata przez dzieci, poruszający problem wartości społecznej dziecka z niepełnosprawnością. „Żużel” jest kolejnym filmem Doroty Kędzierskiej, na który złożyło się kilkanaście prawdziwych historii żużlowców, „szalonych chłopców”, jak o nich mówi reżyserka. „Tarapaty 2” w reżyserii Marty Karwowskiej to kolejna przygoda Julki i Olka, związana z prawdziwą historią kradzieży dzieła sztuki z Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Rzecz o przyjaźni, zaufaniu i zazdrości

Filmy będące na wczesnym etapie produkcji to ekranizacje trzech książek. „Jak zdobyć supermoce” według scenariusza Ewy Martynkien jest opowieścią o wykluczeniu, prześladowaniu rówieśniczym i chorobie rodzica. „Rutka”, oparta na książce Joanny Fabickiej o tym samym tytule, wielokrotnie nagradzanej i cenionej w całej Polsce, będzie ekranizacją na podstawie scenariusza autorki i jej męża, reżysera Sławomira Fabickiego. Obraz ma być kręcony w łódzkiej dzielnicy Bałuty, na terenie dawnego getta żydowskiego. To rzecz o zniknięciu rodziców, z Zagładą w tle, ale o wydźwięku uniwersalnym. „Za duży na bajki”, ze scenariuszem Agnieszki Dąbrowskiej na podstawie książki wydanej przez Wysoki Zamek w 2017 r. będzie filmem fabularnym z elementami animacji. Miłośnik gier komputerowych, obsługiwany przez matkę, musi skonfrontować się z jej ciężką chorobą i zmienić swój dotychczasowy tryb życia.

Autorzy filmów zadawali nauczycielom pytania o możliwy przedział wiekowy widowni, dla których dedykowane są poszczególne produkcje, o granice i sposoby przekazywania trudnych tematów, takich jak ciężka choroba w rodzinie, przemoc szkolna czy wykluczenie. Jako ważny postulat uznano konieczność odwrócenia trendu pokazywania negatywnych postaci jako łagodnych, utrudnia to bowiem dzieciom identyfikację z tym, co dobre. Rozmawiano o tym, że zdecydowany temperament bohatera skupia uwagę dzieci i pozwala im się z nim utożsamić. Jako kluczowe elementy, wokół których budowana jest fabuła wymienionych filmów, uznano wyobraźnię, przygodę i przyjaźń.

Traktować poważnie dziecko

W ramach Industry/Education Pro autorki filmu „Cały świat Romy” (laureat tegorocznych Złotych Koziołków za film pełnometrażowy dla dzieci) – Tamara Bos (scenarzystka) i Mischa Kamp (reżyserka) poprowadziły Masterclass, dzieląc się doświadczeniem ze swoich produkcji. Tamara Bos, autorka wielu książek i scenariuszy, przekonywała, że atrakcyjny film dla dzieci nie musi być zawsze zabawny ani zanurzony w fantastyce. Dobre historie muszą wzruszać, uczyć rozumieć innych ludzi, pokazywać dzieciom prawdziwy świat i dać im narzędzia do radzenia sobie z życiem. Scenarzystka stara się przyjmować w swoich tekstach punkt widzenia dziecka i myśleć jak ono. Drugim ważnym założeniem w tworzeniu dla dzieci jest dla autorek „Całego świata Romy” jak najwięcej pokazać wizualnie przy niewielkiej ilości dialogów. I wreszcie, ważny jest aspekt edukacyjny, ale bez moralizatorstwa. Jeśli film nakręcony jest z perspektywy dziecka, można w nim poruszyć każdy, nawet bardzo trudny temat. Ważne jest zrównoważenie tego, co tragiczne, nieuchronne z tym, co optymistyczne i dające nadzieję. Dziecko musi się dowiedzieć, że nie zawsze może dostać to, czego chce, ale że często w zamian dostaje coś innego, równie cennego (jak w filmie „Konik Świętego Mikołaja”).

Sny producentów

Industry/Education Pro to także miejsce informowania o możliwościach produkcyjnych. Jerzy Moszkowicz wspomniał o założeniach Deklaracji Weimerskiej, skierowanej do polityków i decydentów, proponującej priorytety w dofinansowaniach dla filmów dziecięcych. Agata Gruszecka przybliżyła warunki wsparcia finansowego ze środków unijnych dla edukacji filmowej w programie Kreatywna Europa, a Agata Karaśkiewicz i James Behr promowali projekty edukacyjne poznańskiego Collegium Da Vinci. Włodzimierz Niderhaus przedstawił nowy projekt Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych – Teatrotekę Młodego Człowieka. Ma to być cykl telewizyjnych spektakli dla dzieci w oparciu o współczesne polskie teksty. Na festiwalu Ale Kino! na Scenie Wspólnej Centrum Sztuki Dziecka premierę miały już trzy pierwsze produkcje: „A niech to gęś kopnie!” według sztuki Marty Guśniowskiej, „Królewna Logorea i niedźwiedź” na podstawie tekstu Marii Wojtyszko oraz „Dziób w dziób” autorstwa Maliny Prześlugi.

Festiwal Ale Kino! to jedyna tak szeroko zakrojona impreza w Polsce, która nie tylko prezentuje filmy dla młodego widza, ale staje się też coraz poważniejszym forum wymiany myśli, projektów twórczych i edukacyjnych oraz spotkań filmowców z całego świata.

Tekst: Barbara Kowalewska

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.