Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Dzięki unijnemu wsparciu z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego wyremontowano wiele zabytków. Tylko w perspektywie unijnej 2014-2020 na szeroko rozumianą ochronę dziedzictwa kulturowego regionu zarząd województwa wielkopolskiego przeznaczył ok. 255 mln zł.

Warto wymienić choćby poznańską farę, synagogę w Ostrowie Wlkp. czy skansen archeologiczny w Gieczu. Nowe oblicze zyskuje muzeum na Lednicy i cały Szlak Piastowski albo Święta Góra w Gostyniu. Kolejka wielkopolskich perełek, które czekają na renowację, jest bardzo długa, ale sukcesywnie kolejne miejsca odzyskują blask

Kapsuła czasu z problemami A.D. 2020

Leszno miało bardzo ambitne plany. Samorząd przygotował wniosek o dofinansowanie w kwocie 12,5 mln zł przebudowy całej płyty Rynku, a także remontu ratusza oraz jego wnętrz. Ale tuż przed złożeniem projektu, zdecydowanie go okrojono. Zainteresowanie samorządów na tego rodzaju przedsięwzięcia było bowiem bardzo duże i Leszno zmieniło scenariusz działania. - Wolimy jeść małą łyżką i podzielić to zadanie na kilka etapów – tłumaczył Łukasz Borowiak, prezydent miasta.

Zaczęto więc od remontu samego ratusza. W ramach prac modernizacyjnych budynek zmienił kolorystykę. Pomarańczowy kolor zastąpiły delikatne beże i odcienie szarości, które już przed laty cieszyły oczy leszczynian. A w murach ratusza po zakończeniu inwestycji umieszczono kapsułę czasu, w której znalazł się m.in. list prezydenta Leszna.

- Niezwykle mnie cieszy, że symbol naszego miasta odzyskał dawny blask. Rok 2020 to także rok jubileuszowy. W styczniu miasto świętowało 100-lecie powrotu w granice niepodległej Polski. Mamy prawo czuć się z tego faktu dumni i powinniśmy pamiętać o ludziach, którzy do tej wolności się przyczynili, a następnie pracowali dla miasta i jego mieszkańców – napisał Łukasz Borowiak i nawiązał do tego, czym dziś żyje miasto. - Jestem ciekaw, czy od 2020 roku udało się znaleźć rozwiązania problemów zajmujących mieszkańców nie tylko Leszna i Polski, lecz i całego świata: pandemia koronawirusa wywołująca chorobę COVID-19, zanieczyszczenie środowiska, nadmiar odpadów. W Lesznie staramy się każdego dnia pracować na rzecz zażegnania tych problemów – zakończył prezydent miasta.

Ten ratusz porównywano z poznańskim

Inwestycję zrealizowano we współpracy z Miejską Biblioteką Publiczną im. Stanisława Grochowiaka w Lesznie, a dofinansowanie z WRPO 2014+ wyniosło prawie 1,9 mln zł.

- Udało nam się wygospodarować dodatkową pulę środków na wsparcie projektów związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego. Dzięki temu osiem projektów z Wielkopolski - w tym także leszczyński, związany z rewitalizacją ratusza - otrzymały dofinansowanie. Leszczyński ratusz to piękny obiekt, świadczący o sile tego miasta i jego historii – mówił marszałek Marek Woźniak podczas wrześniowej uroczystości zakończenia remontu.

Modernizacja objęła także przyziemie. To była bardzo ważna dla miasta inwestycja, bo ratusz wraz z otaczającym rynkiem są wpisane do rejestru zabytków. Barokowo-klasycystyczna budowla należy do najpiękniejszych ratuszy w Wielkopolsce. W pierwszej połowie XVII w. porównywano go nawet z poznańskim.

Dzisiaj konieczna była m.in. renowacja kanałów osuszających i detali architektonicznych, modernizacja schodów i wymiana tynków zewnętrznych, a także remont dachówki oraz wymiana okien oraz instalacji odgromowej. Obecnie w ratuszu znajduje się m.in. gabinet prezydenta miasta, w którym przyjmowane są m.in. zagraniczne delegacje. Są też sala ślubów oraz galeria Biura Wystaw Artystycznych. W odnowionym przyziemiu oprócz restauracji znalazło się również miejsce dla spotkań stowarzyszeń oraz organizacji społecznych. Wszyscy mają nadzieję, że po pandemii to miejsce naprawdę ożyje.

Średniowieczny zamek odzyska blask

Na renowację zabytków postawiła też Gołańcz, położona w powiecie wągrowieckim. Samorząd zdobył ponad 10 mln zł z WRPO 2014+ na rewitalizację terenu przy Zamku Kasztelańskim oraz na prace konserwatorskie w kościele parafialnym pw. św. Wawrzyńca.

Zamek Kasztelański w GołańczyZamek Kasztelański w Gołańczy Urząd Miasta i Gminy Gołańcz

Tak jak ratusz dla Leszna, tak i zamek jest dla Gołańczy jednym z najcenniejszych zabytków. Budynek w postaci obronnej wieży pochodzi z drugiej połowy XIV w. I częściowo otoczony jest pierścieniem czterometrowych murów od strony północnej i zachodniej. W jednym z narożników znajduje się też cylindryczna baszta z otworem strzelniczym. Przetrwała także we fragmentach barokowa brama wjazdowa z drugiej połowy XVIII w. Dekadę temu zamek z rąk prywatnych odkupiła gmina. Powstała w nim m.in. sala muzealna oraz wystawowa. Ale dopiero teraz zamek odzyska dawną świetność.

Jedna z sal stanie się przestrzenią wielofunkcyjną. Będą mogły się w niej odbywać spotkania konferencyjne czy też kulturalne. Zostanie ona też udostępniona lokalnej społeczności na imprezy okolicznościowe. A w rozbudowanym muzeum zaprezentowana zostanie historia średniowiecznego zamku. Elementem ekspozycji muzealnej będą też zachowane gotyckie mury.

W Paryżu płonęła Notre Dame, a w Gołańczy kościół św. Wawrzyńca

Drugi projekt obejmuje renowację zabytkowego kościoła. Był kwiecień 2019 r. Świat żył wtedy pożarem słynnej katedry Notre Dame w Paryżu. Trzy dni później Gołańcz przeżyła swoją tragedię. Pożar wybuchł w zabytkowej świątyni w mieście. Ogień był tak wielki, że łącznie walczyło z nim 17 zastępów straży pożarnej, m.in. z samego Poznania. W wyniku pożaru zniszczeniu uległy 9-piszczałkowe organy z XVIII w., drewniana podłoga chóru, częściowo nadpalony został również strop budynku.

W ramach prac konserwatorskich i restauracyjnych odnowione zostaną wnętrza zabytkowego kościoła – m.in. witraże i malarskie dekoracje. Wykonany zostanie także nowy prospekt organowy wraz z renowacją zniszczonego przez pożar instrumentu. Na ten cel z WRPO 2014+ parafia dostała 2,1 mln zł. Ten ostatni przykład dowodzi, jak szybko samorząd we współpracy z parafią i mieszkańcami może przygotować projekt remontu zabytku, tak boleśnie doświadczonego przez żywioł.  

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.